«Νότος» στο Λέξημα


 Της Μαρίας Δέλλιου

Βασίλης Ρούβαλης, Νότος, Κέδρος 2005

Η ποιητική συλλογή του Βασίλη Ρούβαλη Νότος αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο που επιγράφεται Α' αποτελείται από ΧΙΙ μέρη, αριθμημένα με λατινικούς χαρακτήρες, και είναι ένας μακρύς μονόλογος που απευθύνεται σε μία γυναικεία μορφή. Η μορφή αυτή είναι μια ερωμένη που έχει αγαπηθεί, θα μπορούσε όμως σε ένα άλλο επίπεδο ανάγνωσης να είναι η αλήθεια της ποίησης, (το όλο ποίημα αρχίζει με την προσφώνηση «γαλαζωπό φως της αλήθειας») ή και η ποίηση η ίδια. Ο μονόλογος ξετυλίγεται με τη μέθοδο των συνειρμών, το φόντο παραμένει σταθερά το μεσογειακό τοπίο, που δικαιολογεί και τον τίτλο: Νότος.

Γαλαζωπό φως της αλήθειας

Ασάλευτη μιλάς
τα βλέμματα των ναυτικών
τα παραμύθια στη χάση
το λύγισμα της ελιάς
το σήκωμα της κόκκινης πέτρας
όπως έζησες
όπως φαντάστηκες τον έρωτα
όπως τον ήθελες στις παιδικές προσευχές
όπως δεν τον ομολόγησες ποτέ

Σε τραγουδούν για να ξορκίζουν τους σαρακήνους
με καντηλέρια των Παλαιολόγων
τις τούρκισσες κυράδες στ' απόρθητα καστέλλια
Με κράτησες βαθιά στα μελαψά σου πόδια
στη δίνη που ζαλίζει τον θυμό
θρόισμα
χαμόγελο που τ' όνειρο το σβήνει

Ο Β. Ρούβαλης έχει μελετήσει καλά τους νεοέλληνες ποιητές και έχει ασκήσει την ευαισθησία του στους ποιητικούς τους τρόπους, χωρίς να τους αντιγράφει με στείρο τρόπο. Εύκολα μπορεί να επισημάνει κανείς επιρροές από τους ποιητικούς τρόπους του Σεφέρη, του Καββαδία, του Σαραντάρη, του Γκάτσου, του Καρυωτάκη και του Παλαμά ακόμα. Επίσης υπάρχει μέσα στους στίχους του γνώση πραγματική της Ιστορίας, της βυζαντινής και δημοτικής παράδοσης και του μεσογειακού τοπίου, μια ιδιαίτερη αγάπη διακρίνεται για την Ιταλία:

Τύψεις και θάνατος τα ταξιδιάρικα σκαριά
σ' αργές μελωδίες βυθισμένα
στα περασμένα ο στοχασμός υπνοβατεί
Δυο βενετσάνοι δυο γραικοί κι ένας ναπολιτάνος
μα σε ποιο νερό κρύβεσαι εσύ;
Εδώ τα χάδια καίγονται κι αρωματίζουν
Εδώ το δέρμα παραδίνεται στον ύπνο
Εδώ μιλούν πια μόνο οι ποιητές.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου (Β') αποτελείται από 3 ξεχωριστά (;) ποιήματα, τα οποία φέρουν τον τίτλο τους μέσα σε παρένθεση ορίζοντας κάθε φορά ένα διαφορετικό τόπο:

(από τον Ακράγαντα) - (από το Πέραν) - (από τη Φανερωμένη)

Σε αυτό το δεύτερο μέρος (που προσωπικά το βρήκα πιο ενδιαφέρον) ο ποιητής προσπαθεί να απογαλακτισθεί από τη θηλυκή μορφή που δεσπόζει στο πρώτο μέρος και αντικρίζει κάτι (τι άραγε;) από τρία διαφορετικά σημεία:

Ακράγας = αρχαία ελληνική αποικία στη Σικελία
Πέραν = η ευρωπαϊκή συνοικία της Κων/πολης, κατεξοχήν ελληνική κάποτε
Φανερωμένη = ελληνική ύπαιθρος

Εχω την αίσθηση ότι μια ρωμαλέα ποιητική συνείδηση προσπαθεί να κοιτάξει κατάματα την ιστορία, να αρθρώσει ένα προσωπικό λόγο. Τα «περασμένα μεγαλεία» έχουν τελειώσει οριστικά πια και το ξέρει:

Δεν θα γίνω ποτέ ξανά αυτός που ήμουν

Αλλά η θλίψη και η κούραση από αυτά τον ταλαιπωρούν ακόμα:

...η αίσθηση
πως έχουν ραγίσει όσα αγαπούσα...
..................................................
Με την αρχαία κοίτη του ποταμού
Τα ψέματα της νύχτας
Τον κόπο να προσποιούμαι τα γνώριμα.

Στο ποίημα (από το Πέραν) η νοσταλγία είναι πολύ πιο έντονη:

...Σε θυμάμαι, Βασιλεία
με τα λυτά ξανθά μαλλιά
να τραγουδάς
στοργική στον Κεράτιο.
Δεν θα πάψω να χάνω
τον ορίζοντα
τον αόριστο της φαντασίας
ν' ανασαίνω την ανάσα σου.
Οι δρόμοι αχνίζουν ακόμη. Τίποτε δεν απόμεινε
Να το πενθώ.

Και στο τρίτο ποίημα (από τη Φανερωμένη) ο κύκλος συμπληρώνεται, ο ποιητής επιστρέφει εκεί από όπου ξεκίνησε:

Στέκομαι στην πεζούλα όπως άλλοτε.

Τον στοιχειώνει ο μύθος του ελληνικού τοπίου που δεν φτάνει βέβαια για να θεμελιωθεί μια ποίηση:

Οι μύθοι στις ελιές.
Μια δοξαριά πελαγίσια.
Κι ο Άι-Λιας να ζυγιάζει
Στις παλάμες του
το φως.

Νομίζω πως ο Β. Ρούβαλης ζυγιάζει τις (ποιητικές) δυνάμεις του. Αφήνοντας πίσω του τα μεμονωμένα ποιήματα τις πρώτης ποιητικής του συλλογής (Νηκτικός νους, 2001, εκδόσεις Γαβριηλίδης) διανύει μια πορεία προς τη δημιουργία μιας ποιητικής σύνθεσης. Περιμένω πραγματικά με ενδιαφέρον το επόμενο βήμα αυτής της αξιόλογης πορείας, καθώς ο ποιητής στηρίζεται με όλο και περισσότερη αυτοπεποίθηση στις ποιητικές του δυνάμεις...

Δημοσίευση στο ηλεκτρονικό περιοδικό Λέξημα (3/5/2005). Παραπομπή εδώ

 

web site by WeC.O.M.
©